PR zamiast realnych działań i ukrywanie prawdy przed społeczeństwem. Propaganda sukcesu przed wyborami do europarlamentu i zamiatanie problemów pod dywan. Zwykła niekompetencja i życzeniowe myślenie ministra finansów. Z tym wszystkim mamy do czynienia od kilku tygodni. Gorzej, że bomba jaką jest rosnący deficyt budżetowy grozi wybuchem, którego skutki odczujemy wszyscy.

84,3% rocznego planu, tyle wyniósł deficyt budżetowy po kwietniu. Z 18,2 mld zł jakie miało być w całym 2009 r. było blisko 16 mld zł. Po pierwszym kwartale było to 11,2 mld zł. Przy tej dynamice wzrostu oraz mając na uwadze słabnącą z kwartału na kwartał gospodarkę budżet czeka katastrofa. Jeśli rząd nie sięgnie po drastyczne cięcia wydatków i nie zwiększy dochodów poprzez podwyżkę składki rentowej, akcyzy czy podatków, dziura na koniec roku może wynieść nie 18 mld zł, a 40-50 mld zł. Oznaczałoby to powtórkę sytuacji z 2001r. z tzw. dziurą Bauca, gdy nagle okazało się, że w kasie państwa są miliardowe niedobory. Wówczas premier Jerzy Buzek odwołał ze stanowiska ministra finansów Jarosława Bauca. Czy dziś premier Tusk odwoła ministra Jacka Rostowskiego na, którego głowę sypią się gromy, zarówno ze strony opozycji, jak i ekonomistów? Prawo i Sprawiedliwość złożyło nawet wotum nieufności wobec ministra. I choć wotum z pewnością nie przejdzie w sejmie, świadczyć będzie o fatalnym klimacie, jaki utworzył się wokół osoby ministra. W dobie kryzysu finansowego, który coraz bardziej dotyka Polskę, dymisja ministra finansów jest ostatnią rzeczą, jaka jest nam potrzebna.

Do Polski zawitało widmo recesji i ujemnego tempa wzrostu PKB. Coś, co jeszcze pół roku temu wydawało się tak odległe, dziś staje całkiem realne. Kolejne prognozy gospodarcze dla Polski mówią o spadku PKB nawet o 1,8% w skali roku. Spełnienie takiego scenariusza miałoby fatalny wpływ na i tak napiętą sytuację budżetu. I nie ma co się pocieszać tym, że nasi sąsiedzi, jak Litwa, Łotwa czy Estonia, notują spadki rzędu 10-15% w I kwartale bieżącego roku. Recesja objęła wszystkich najważniejszych partnerów handlowych Polski, co musi odbić się na gospodarce. Setki firm, a nawet całe branże, odczuwają pogorszenie koniunktury. Wystarczy spojrzeć na wyniki spółek giełdowych, które opublikowano za I kwartał. Giełda nie bez powodu postrzegana jest jako barometr całej gospodarki. Kłopoty odczuwają już nie tylko motoryzacja, sektor finansowy, ale również budownictwo mieszkaniowe, branża odzieżową oraz media. Zyski większości spółek giełdowych spadły średnio o 50%, a wiele z nich zanotowało straty. Przyczynia się to do mniejszych wpływów z podatków od firm. Zwolnienia pracowników idące za spadkiem zysków firm to z kolei zmniejszenie wpływów z PIT i spadek konsumpcji, czyli spadek podatku VAT, akcyzy. Jeśli ludzie nie mają pracy, maksymalnie obniżają swoje wydatki. To wszystko powinien brać pod uwagę minister finansów pół roku temu. Już wtedy było jasne, że Polsce nie uda się uniknąć problemów i pozostać wyspą na morzu kryzysu.

Rewizja budżetu w wakacje Po miesiącach zaklinania rzeczywistości przez ministra finansów z jego ust padła deklaracja, że Polskę czeka rewizja budżetu. Zaraz jednak pojawiły się wykluczające się wzajemnie informacje, że budżet ma zostać utrzymany i nie planuje się podwyżki podatków. W jaki zatem sposób minister chce łatać dziurę budżetową skoro dochody Państwa spadają? Na to pytanie nie udzielił odpowiedzi. Przy wydatkach sztywnych, które stanowią prawie 70% ogółu wydatków i rosnącym bezrobociu, które pożera środki na zasiłki, pole do cięć budżetowych kurczy się do minimum. Widać minister ma własną teorię ekonomii, w której na wszystko musi starczyć. Słynne przysłowie „Z pustego i Salomon nie naleje” wydaje się nie mieć tutaj zastosowania.

Inflacja robi psikusa RPP Inflacja za kwiecień zrobiła niemiłą niespodziankę Radzie Polityki Pieniężnej rosnąc do poziomu aż 4%, czyli ponad cel, jakim jest poziom 2,5% + - 1%. W takiej sytuacji trudno oczekiwać od RPP  obniżek stóp procentowych na najbliższych posiedzeniach. Słabnąca gospodarka wymagałaby dalszej obniżki stóp celem zmniejszenie oprocentowania kredytów. I choć banki coraz mniej zważają na dokonania RPP, to zmniejszenie stóp procentowych wpływa chociażby na zmniejszenie maksymalnego oprocentowania kredytów ustalonego w ustawie antylichwiarskiej.  Na nic więcej nie możemy liczyć.

Polsce przygląda się już Komisja Europejska Kłopoty z budżetem do niedawna mogły wydawać się jedynie sprawą wewnętrzną Polski. Nic bardziej mylnego. Komisja Europejska jest zaniepokojona wzrostem polskiego deficytu finansów publicznych. Zgodnie z danymi Eurostatu z kwietnia br. deficyt za rok 2008 wyniósł 3,9% wobec 3% określonych w Traktacie z Maastricht. Choć Polska nie jest jedynym z krajów, który przekroczył określony w traktacie poziom, to utrzymywanie nadmiernego deficytu finansów publicznych może skutkować otwarciem wobec Polski tzw. procedury nadmiernego deficytu. A to z kolei może Polsce utrudnić szybkie wejście do strefy euro. Już dziś rok 2012 r. w tym względzie jest praktycznie nierealny, właśnie za sprawą pogarszających się wskaźników gospodarczych. A przecież jeszcze kilka tygodni temu rząd zapewniał o wstąpieniu do przedsionka strefy euro, tzw. systemu ERM2, w połowie tego roku. Ile warte były te zapowiedzi, widać dziś.

Teraz pozostaje czekać na efekty zapowiadanej rewizji budżetu. Sprawę ewidentnie przespano, a teraz w obawie o wyniki wyborów do euro parlamentu próbuje się ją zbagatelizować. Oby w lipcu nie okazało, że rewizja budżetu będzie zamiataniem problemów pod dywan, głównie dzięki zabiegom księgowym przenoszącym wydatki na rok kolejny. Tylko jak długo damy tak radę? Byleby do następnych wyborów, wydaje się myśleć rząd. Potem będzie można powiedzieć, co złego to nie my.